Εν νήσῳ Σαλαμῖνι

Το Πάσχα βρεθήκαμε με τα ξαδέρφια της Μαρίας. Εκεί μας είπαν για μια εκδρομή που έκαναν στη Σαλαμίνα αλλά για να επισκεφτούν τις αρχαιότητες του νησιού. Δεν είχα ιδέα πως η Σαλαμίνα είχε αρχαία, έψαξα λίγο επιτόπου και σημείωσα μερικά. Αργότερα η Ειρήνη μου είπε πως άλλα μας είπαν κι άλλα σημείωσα, αλλά τέλος πάντων. Θα τα παρουσιάσω εδώ γιατί υπάρχουν ήδη κάποιοι ενδιαφερόμενοι. Έλεγα να τα στείλω μόνο σ' αυτούς αλλά η Μαρία μου υπέδειξε πως καλύτερα να είν' εδώ να τα μάθουν κι άλλοι. Αυτή είναι η διαδρομή που κάναμε (αυτή που φαίνεται παραπάνω, είναι διορθωμένη κάπως σε σημεία που δεν πρόσεξα στην αρχή -δεν υπάρχουν όλα τα σημεία μιας και δεν επιτρέπει περισσότερες στάσεις η γκουγκλ). Αλλά πριν τα της διαδρομής να παρουσιάσω το τι αρχαίο έχει η Σαλαμίνα.

Χάρτης της Σαλαμίνας από το μουσείο. Αρχαιολογικές θέσεις σημειωμένες παντού!

Ξεκινάω με την παρουσίαση που κάνει η ΤΝ της Γκουγκλ:
Η Σαλαμίνα διαθέτει σημαντικούς αρχαιολογικούς χώρους που μαρτυρούν τη μακραίωνη ιστορία της, με κορυφαίους τη Μυκηναϊκή Ακρόπολη στα Κανάκια (παλάτι του Αίαντα), το Σπήλαιο του Ευριπίδη, το Ιερό του Διονύσου και τα Ταφικά Μνημεία Κολώνες. Σημαντικά ευρήματα φιλοξενούνται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Σαλαμίνας.

Τσόφλια από αυγά που βρέθηκαν σε τάφο

Σημαντικότεροι Αρχαιολογικοί Χώροι:

• Μυκηναϊκή Ακρόπολη Κανακίων: Ανακτορικό συγκρότημα της Ύστερης Εποχής του Χαλκού (13ος αι. π.Χ.), που θεωρείται η έδρα του βασιλείου του Αίαντα. Έχουν ανασκαφεί 45 δωμάτια και βοηθητικοί χώροι.
• Σπήλαιο του Ευριπίδη: Βρίσκεται στα νότια του νησιού, κοντά στον όρμο του Περιστερίου. Χρησιμοποιήθηκε ως χώρος λατρείας και κατοικίας, και σύμφωνα με την παράδοση, ο τραγικός ποιητής Ευριπίδης αποσυρόταν εκεί για να γράψει.
• Κυκλικό Ταφικό Μνημείο (Κολώνες): Εντυπωσιακό ταφικό μνημείο της Ρωμαϊκής εποχής, το οποίο αποτελείται από δύο κυκλικούς περιβόλους.
• Ελληνιστικό Ιερό του Διονύσου: Βρίσκεται στην περιοχή του Αγίου Νικολάου (Λιμεναράκια) και χρονολογείται στον 4ο αι. π.Χ..
• Αρχαίο Λιμάνι & Τείχη Αμπελακίων: Ίχνη της αρχαίας πόλης, η οποία βρισκόταν στην ανατολική πλευρά, κοντά στη σημερινή πόλη της Σαλαμίνας.
• Αρχαιολογικό Μουσείο Σαλαμίνας: Στεγάζει ευρήματα από τις ανασκαφές στο νησί, συμπεριλαμβανομένων αγγείων, όπλων και αντικειμένων καθημερινής χρήσης από τη Μυκηναϊκή έως τη Ρωμαϊκή περίοδο.

Αυτά δεν μου είπαν και πολλά, η παρουσίαση επαναλαμβάνει τα ίδια της σύνοψης. Έτσι κατέφυγα σε πιο ειδικές ιστοσελίδες: Μία καθαρά της Σαλαμίνας για τις αρχαιότητές της και μία της αρχαιολογίας για τη Σαλαμίνα. Λογικό να έχουν τα ίδια περίπου πράγματα αλλά με διαφορετικό τρόπο παρουσιασμένα συν το ότι οι χάρτες ήταν διαφορετικοί.

Ξεκινήσαμε απ' το σπίτι και φτάσαμε στο Πέραμα και πήραμε το καραβάκι για το νησί. Ήμασταν τυχεροί, φτάσαμε και 27, το καραβάκι φεύγει στις και μισή (και στις ολόκληρες τα κανονικά, τα προγραμματισμένα -αν γεμίσουν πιο γρήγορα φεύγουν και ενδιάμεσα). Μόλις μπήκαμε ξεκινήσαμε. Κάνα τέταρτο η διαδρομή. Πρώτη μας στάση το αρχαιολογικό μουσείο. Λάθος, έπρεπε να σταματήσουμε στον ναό του Αγίου Δημητρίου που είναι ο τάφος του Καραϊσκάκη.

Μα ο Καραϊσκάκης δεν ειν' αρχαίος. Ε, τι πειράζει, είπαμε να τον επισκεφτούμε. Είναι στο δρόμο λίγο πριν το μουσείο και πολύ κοντά. Απλά μέχρι να δούμε το μουσείο, να περπατήσουμε και μέχρι την εκκλησία πέρασε ηώρα κι όταν πήγαμε η πόρτα είχε κλείσει (κλείνει 12:30). Τον είδαμε απέξω κι από μακριά. Βγάλαμε και μια φωτογραφία με τον Καραϊσκάκη στο φόντο και φύγαμε.

Αρκετές επιτύμβιες πλάκες με δεξιώσεις (που δίνουν το δεξί χέρι).

Το μουσείο δεν είναι μεγάλο, δυόμισι αίθουσες συν ένα αίθριο. Αρκετά γεμάτο πάντως Το κτίριο ήταν δημοτικό σχολείο μέχρι το 1981 που έπαθε ζημιές απ' το σεισμό, εγκαταλείφθηκε και κάποια στιγμή  αποφασίστηκε να φτιαχτεί και να γίνει μουσείο. Είναι το μόνο σημείο με εισιτήριο (5€ το ολόκληρο λέει, δεν ξέρω πόσο ενημερωμένο είναι, εμείς έχουμε ελευθέρας) όλα τα άλλα σημεία είναι με ελεύθερη είσοδο.

Μετά πήγαμε προς τα Κανάκια για να δούμε τη Μυκηναϊκή Ακρόπολη. Το τελευταίο ένα χιλιόμετρο χωματόδρομος (όχι και τόσο καλός). Δυστυχώς η πρόσβαση στο χώρο δεν είναι εύκολη και μιας και δεν είμαστε και εύκολοι κινητικά συνεχίσαμε το χωματόδρομο μέχρι την παραλία (καλύτερα το κατέβασμα και επιστροφή από λίγο πιο πέρα παρά η αναστροφή που πρότεινε η γκουγκλική καθοδήγηση). Στην παραλία βάλαμε και μαγιό, βάλαμε και τα πόδια μας στο νερό αλλά δεν προχωρήσαμε παραπέρα. Ήταν αρκετά κρύο κι ο καιρός μουντός, δεν μούκανε όρεξη να κάνω το πρώτο θαλάσσιο μπάνιο για το 2026. Αν υπήρχε λόγος θα έμπαινα και σίγουρα μετά από 5 λεπτά δεν θα είχα κανέναν θέμα, αλλά ποιος ο λόγος;

Επόμενος σταθμός σύμφωνα με το πρόγραμμα το σπήλαιο του Ευριπίδη. Ο Σπύρος με είχε προειδοποιήσει πως ο δρόμος από το Σατερλί που μου πρότεινε ο Γκούγκλης ήταν χωματόδρομος όχι και τόσο σόι και μου πρότεινε να κάνω το γύρο. Έτσι γυρίσαμε προς το Μούλκι (Αιάντειο) και περάσαμε απ' την ελιά της Όρσας (που είναι, λέει, αρχαία, δυόμισι χιλιάδων χρονών) κι αποφασίσαμε να επισπεύσουμε λίγο και να κόψουμε το δρόμο προς τα Περιστέρια, θυμόμασταν πως μας είπαν πως ήταν και δύσκολη η πρόσβαση, ήθελε ανέβασμα σε όχι καλό δρόμο. Το κακό είναι πως έτσι κόψαμε και το Κυκλικό Ταφικό Μνημείο (στις Κολώνες) που είναι λίγο πιο πέρα και δεν το είχα σημειώσει μάλλον ενώ μου το είχαν παινέψει πολύ. Η πρόσβαση σ' αυτό δεν μπορεί να γίνει με βάσει τους γκουγλοχάρτες ακριβώς, θέλει να πας ένα δρόμο μετά την Ιπποκράτους, να φτάσεις στο τέρμα κι εκεί φαίνεται να έχει μονοπάτι. Μαζί με το ταφικό μνημείο αυτό χάσαμε και το Ελληνιστικό Ιερό του Διονύσου που είναι πολύ κοντά στη σπηλιά.

Επόμενη στάση ο τύμβος των Σαλαμινομάχων στην Κυνοσούρα.

Εκτός απ' το μνημείο, έχει ωραία θέα προς τον Πειραιά αλλά και το αρχαίο λιμάνι της Σαλαμίνας που ήταν η επόμενή μας στάση.

Εκεί υπήρχε ένα ενθύμιο της ναυμαχίας με το σχετικό χωρίο απ' τον παιάνα των Σαλαμινομάχων που θυμάμαι απ' τα σχολικά μου χρόνια "Ὦ παῖδες Ἑλλήνων, ἴτε, ἐλευθεροῦτε πατρίδ᾽, ἐλευθεροῦτε δὲ παῖδας, γυναῖκας, θεῶν τε πατρῴων ἕδη, θήκας τε προγόνων· νῦν ὑπὲρ πάντων ἀγών". Ο χώρος φαινόταν παρατημένος. Ενώ τα οικόπεδα πρέπει ο κάθε ιδιοκτήτης να τα καθαρίζει εδώ δεν υπήρχε τέτοια πρόνοια (που σαν χώρος τουριστικού ενδιαφέροντος θεωρώ πως πολύ περισσότερο θα έπρεπε να είναι περιποιημένος και να μπορεί κάποιος να πλησιάσει).

Εδώ κάπου βρήκαμε κι έναν παλιό μας γνωστό: Κάποτε υπήρχε η Ναυτιλιακή Εταιρία Λέσβου, γνωστή και ως ΝΕΛ. Είχε βαπόρια που άλλαξαν τις συνθήκες σύνδεσης του νησιού (μου, της Μυτιλήνης εννοώ) με τον Πειραιά. Από τα συμβατικά το γύρισε σε ταχύπλοα. Διάφορα "Αίολος" που δεν βολεύανε για μακρινά δρομολόγια και στα περάσματα κοντά στις ακτές. Είναι καμιά 20αριά χρόνια που η ΝΕΛ έπαψε να υπάρχει. Τα βαπόρια της σκορπίστηκαν περαδώθε. Συναντήσαμε ένα απ' αυτά, το Αίολος Κεντέρης ΙΙ, να  ρημάζει στα ναυπηγεία Σαλαμίνας.

Τελευταία μας στάση κάποια ερείπια απ' την αρχαία πόλη της Σαλαμίνας που δεν έχουν αναδειχτεί καθόλου. Ακόμα και για να τα βρούμε με διεύθυνση πήγαμε (Ευρυσάκου 14 είναι ο δρόμος δίπλα σ' αυτά). Είναι πολλά, αλλά (κι αυτά) μέσα στα χόρτα, με δυσκολία ξεχωρίζουν (κι αν δεν πας από πάνω τους δεν τα βλέπεις.

Μ' αυτά και μ' αυτά πέρασε η ώρα και πεινάσαμε. Ψάχναμε πού να φάμε, δεν είδαμε κάτι στο δρόμο μας και καταλήξαμε στην (σημερινή) πόλη της Σαλαμίνας. Ένα πέρασμα στον παραλιακό δρόμο (Ακτή Καραϊσκάκη) μας έκανε να επιλέξουμε το ουζερί Παραλία. Το κριτήριό μας; Ήταν αυτό με τις περισσότερες παρέες εκείνη την ώρα. Καθίσαμε δίπλα στη θάλασσα κι η επιλογή αποδείχτηκε εξαιρετική. Δεν καταφέραμε να φάμε όσα παραγγείλαμε (ως συνήθως ήταν πολλά) αλλά μιας και στη θάλασσα σουλατσάριζαν ψάρια ενισχύσαμε τον κανιβαλισμό τους 😀. Η βαθμολογία στο γκουγκλ που βλέπω σήμερα (4,7/5 σε 2.380 κριτικές) συμφωνεί κι αυτή.

Μια βόλτα για να χωνέψουμε κι ένα καφές απαραίτητος. Είπαμε να καθίσουμε κοντά στην ταβέρνα, στο Honey BEE. Παγωτατζίδικο το λέει ο χάρτης, λουκουματζίδικο το είδαμε εμείς αλλά δεν αντέχαμε να φάμε και λουκουμάδες. Από έναν τούρκικο ελληνικό πήραμε. Ζήτησα διπλόν εγώ αλλά η κυρία μας είπε πως είναι όλοι ένα μέγεθος αρκούντως μεγάλο. Και όντως. Και μεγάλος ήτανε κι απ' αυτούς που σπάνια βρίσκεις να απολαύσεις. Εξαιρετικός.

Μ' αυτά και μ' αυτά βράδιασε πια. Φτάνουμε στα Παλούκια στις 19:29 μέχρι να βγάλουμε τα εισιτήρια, αμάν θα φύγει αλλά όχι. Μας περίμενε. Μπήκαμε εμείς, μπήκαν και τρεις τέσσερις καθυστερημένοι ακόμα και πίσω στη στεριά.

Δεν πήγαμε καθόλου προς την άλλη μεριά, απ' το άλλο Πέραμα, των Μεγάρων όπου η διαδρομή είναι λιγότερο από 5 λεπτά κι όπου βρίσκεται η Μονή της Φανερωμένης. Την είχαμε δει άλλη φορά. Αλλά ούτε και στη Μονή Αγ. Νικολάου (Λεμονίων) σταματήσαμε. Δεν την είδα πηγαίνοντας στα Κανάκια κι όταν μου είπε γι' αυτήν η Μαρία στην επιστροφή ήταν αργά, την είχαμε περάσει.

Από τα αρνητικά που μου έκαναν εντύπωση: πέρα απ' τα χορτάρια στα μνημεία παντού οι κάδοι ήταν ξέχειλοι από σκουπίδια. Ναι, η Σαλαμίνα είναι γεμάτη εξοχικά αλλά υπάρχει και κόσμος που μένει μόνιμα. Επίσης ήταν λίγες μέρες μετά το Πάσχα πράγμα που σημαίνει πως τα εξοχικά είχαν ανοιχτεί, είχαν χρησιμοποιηθεί και άρα είχαν δημιουργηθεί σκουπίδια. Ακόμα κι αν το πρόγραμμα δεν προέβλεπε αποκομιδή μετά από τόσες μέρες (Πέμπτη της Διακαινησίμου πήγαμε) θάπρεπε να βγουν έκτακτα δρομολόγια και να τα μαζέψουν, να μην εστίες μόλυνσης. Κι αν αυτά γινόντουσαν στη στεριά γιατί στη θάλασσα να πάνε καλύτερα τα πράγματα. Ένα σωρό βυθισμένα σκαριά τόσο στο λιμάνι της πόλης, στην Κούλουρη μέσα, όσο και στο στενό με την απέναντι ακτή, εξ' απ' τα ναυπηγεία.

ΔΕν συνεχίζω με τέτοιες φωτογραφίες. Έχω κάμποσες ακόμα αλλά είναι κρίμα μια τόσο όμορφη εκδρομή να χαλάει απ' όλ' αυτά